Algemeen

HARZER FUCHS

Land van herkomst: Duitsland (Harz)

In de schaduw van het Harz-gebergte en het Ijzeren Gordijn van weleer heeft de Harzer Fuchs, tot op de dag van vandaag zijn taken als veedrijver en schaapshoeder verricht. In het oude Europa was het in bepaalde streken gebruikelijk dat boeren hun schapen of ander vee toevertrouwden aan een herder. Deze herder trok met een grote kudde naar geschikte weidegronden. Vaak bleef hij dagen of zelfs weken lang weg. Deze kudden bestonden uit honderden dieren. Om de orde te kunnen handhaven zijn snelle en standvaste honden nodig met een enorm uithoudingsvermogen. De herder werd voor zijn eenzame arbeid betaald door de boeren. Hoe groter zijn kudde, hoe meer hij verdiende. Zijn inkomen was dus voor een belangrijk deel afhankelijk van de prestaties van zijn honden, want zij moesten de kuddes veilig voortdrijven en de verliezen onder het vee beperken.
Hoe ver de geschiedenis van de Harzer Fuchs teruggaat is niet meer na te gaan. Het is in ieder geval bekend dat er al eeuwenlang bepaalde typen herdershonden met de kudden meetrekken. Qua uiterlijk verschillen de soorten herdershonden veel van elkaar, maar wat ze gemeen hebben, is een sterke hoeddrift. Vroeger werden deze honden alleen op werkeigenschappen geselecteerd. Het uiterlijk was van ondergeschikt belang en de verschillende typen honden werden regelmatig door elkaar gefokt. De kwaliteit waarmee ze hun taken uitvoerden was – en is – echter zo hoog dat er geen sprake kon zijn van lukrake kruisingen of bastaarden, maar van een weloverwogen selectie.

Met dank aan Marcel Nijland voor zijn medewerking.

Het ziet er vooralsnog niet naar uit dat de Harzer Fuchs binnen afzienbare tijd een erkend ras zal worden. Wat precies de status van dit ‘’ras’’ in de toekomst wordt, is moeilijk te zeggen. Momenteel wordt er een stamboek bijgehouden zodat bij pups een afstammingsbewijs meegegeven kan worden. Dit gebeurt echter alleen bij Fuchsen die ingeschreven staan, na een complete werktest bij de schapen afgelegd te hebben, bij de AAH. Een status zoals die bijvoorbeeld van de Working Sheepdog lijkt wel een mogelijkheid. Deze honden worden sinds 1906 door de international Sheep Dog Society (ISDS) geregistreerd, waardoor de afstamming tot in een vrij ver verleden kan worden nagegaan.

UITERLIJK.

Eisen in uiterlijk: de enige eis is een ondervacht, zodat de hond in weer en wind kan werken. Voor de Harzer Fuchs gaat de voorkeur uit naar lang stokhaar tot glad langharig. De kleur kan varieren in diepte rood. De oren worden meestal staand gedragen, maar ook tippend komt voor. Het algemene beeld is dat van een middelgrote, evenredig gebouwde hond, die iets langer dan hoog is. De schofthoogte is 50-60 cm, het gewicht 15 tot 35 kilogram. Het lichaam vertoont een groot atletisch vermogen en een kwikzilverachtige motoriek. Het kleine postuur maakt ze erg wendbaar in de kleine ruimte, wat vanzelfsprekend nodig was om het werk bij de kudde te kunnen bolwerken.

KARAKTER EN AANLEG.

De Harzer Fuchs is een levendige en leergierige hond. Wat het laatste betreft, kan hij zich meten met de rassen die om hun leergierigheid faam hebben verworven, zoals de Border Collie en de Australian Cattledog. De Harzer Fuchs is ook bijzonder volgzaam: hij zal je nooit uit het oog verliezen. En deze volgzaamheid is toch wel erg opmerkelijk. Het is geen aangeleerd kunstje, maar een natuurlijke bereidheid om voor je te werken. Hij gehoorzaamt makkelijk en dat maakt hem geschikt bij kinderen. Zelfs kleine kinderen kunnen eenvoudige dingetjes van hem gedaan krijgen en worden niet stelselmatig genegeerd. In principe zou hij naast zijn oorspronkelijke werk bij de kudde ook uit kunnen blinken bij gehoorzaamheidstraining, behendigheid of flyball. Zijn werklust verlangt ook dat er dat met de hond gedaan wordt. Dagelijks een uurtje onverdeelde aandacht waarin met hem uitdagende dingen gedaan worden, is eigenlijk een vereiste.

In huis zijn ze vrij rustig, mits ze zich buiten af kunnen reageren. In dit verband is het wel aan te raden om buiten met ze te spelen en om dat binnenshuis niet te veel te stimuleren. Ze kunnen eindeloos aan de gang blijven, maar een beetje structuur aanbrengen doet wonderen. Het is inherent aan de aard van de echte herdershond. Ze zijn altijd bereid tot actie en daardoor zullen sommige mensen het mogelijk een drukke hond vinden.

Een andere opvallende eigenschap is al ter sprake gekomen: zijn hoeddrift. Dit komt vooral tot uiting in spel. Andere honden besluipen en bespringen is favoriet, waarna ze getrakteerd worden op de GRIFF, een knauw in de nek, poten of staart. Niet alle honden zullen dit kunnen waarderen. Het klinkt misschien leuk, maar deze eigenschap kan bij onvoldoende sturing gemakkelijk leiden tot uitvallen aan de riem, zeker als de hond wat minder zelfverzekerd is. Ook als pup kan hij wat happerig zijn.

De Harzer Fuchs heeft een sterke buitdrift waardoor hij voor veel taken te trainen is. Behendigheid is een uitermate geschikte sport, want hij is zo vlug als water. Het levendige karakter kent wel een keerzijde: de Harzer Fuchs vraagt veel tijd en aandacht. Wanneer er onvoldoende aandacht geschonken wordt aan sport en spel, bedenkt hij zelf wel wat. Dit kan leiden tot zelfstimulerend gedrag zoals jagen – hij heeft van nature een behoorlijk sterke jachtdrift - of kefferigheid.

EEN DING IS ZEKER: HET IS EEN PRACHTIGE HOND WAAR JE VAN ALLES MEE KUNT ONDERNEMEN.

Helaas is het niet allemaal goud wat er blinkt. Van het hondenbestand dat er op dit moment in Nederland aanwezig is, zijn er een aantal honden die zich minder sociaal naar andere honden gedragen. Hieraan ligt wat angstig gedrag ten grondslag, dat zich zonder begeleiding kan ontwikkelen tot uitvallen naar andere honden. Aangezien dit gedrag zichzelf vaak beloont, gaat het meestal niet vanzelf over als de honden ouder worden. Het moet in een vroeg stadium afgeleerd cq. voorkomen worden. Het is moeilijk aan te geven of de socialisatiefase bij deze honden wat sneller afgesloten wordt, waardoor een goede socialisatie eerder plaats moet vinden. Een goede socialisatie bij de fokker is dan ook zeker een must.

Het is goed om de jonge honden veel met vriendelijke, sociale honden te laten spelen en ze te beschermen tegen negatieve ervaringen. Daarnaast is het belangrijk om aandachtsoefeningen tot een hoog niveau te trainen, zodat de hond zijn eigenaar in de gaten leert houden en de omgeving leert negeren.

De Harzer Fuchs koppelt snelheid en wendbaarheid aan uithoudingsvermogen. Daarbij valt een aanzienlijke jachtpassie niet te ontkennen en die combinatie maakt dat je ze niet onbekommert zonder toezicht overal kunt laten lopen. Deze eigenschap kan echter ruimschoots gecompenseerd worden met een goede training. De laatste genoemde eigenschappen zorgen ervoor dat beginners soms toch moeite hebben om deze honden aan hun wensen te laten voldoen.

De Harzer Fuchs is geen door het F.C.I. erkend ras. Het is een landras met bepaalde erfelijk vastgelegde kenmerken. Zijn taak lag vroeger vast en dat stelde de nodige eisen aan zijn lichamelijk en geestelijke gesteldheid. Waarschijnlijk heeft de Harzer Fuchs zijn typische aanleg kunnen behouden dankzij het feit dat hij kynologisch gezien van weinig waarde was en hij in voormalig DDR voornamelijk als gebruikshond werd gezien. Op deze kwaliteiten is hij eeuwenlang gefokt.